'स्वयंपूर्ण' 'भारत'!

मला आत्मनिर्भर या शब्दाचा नेमका अर्थ माहित नाही. पण मी जेवढं नरेंद्रजींना जाणतो त्यावरून त्यांना 'स्वयंपूर्णताच' अभिप्रेत असावी.
पुष्कळ जणांना वाटतं तेवढं स्वयंपूर्णता सोपी नाही. त्यासाठी लोभ-मोह त्यागाची आवश्यकता आहे. आपण कोणतीही गोष्ट विकत घेऊ शकतो म्हणजे 'स्वयंपूर्णता' नव्हे. आपल्या व्यक्तिगत आणि राष्ट्रीय आवश्यकता जेव्हा 'आपल्याच देशात', 'आपल्याच विचारांनी, 'आपल्याच माणूस-प्राण्यांकडून' पूर्ण होतील(जसं विदेशी आक्रमक येण्यापूर्वी होतं) तेव्हाच आपण स्वयंपूर्ण झालो असं म्हणता येईल. पण हे एवढं सोपं नाही. त्यासाठी 'मानसिक दास्यता(गुलामगिरी)' झुगारून द्यायला हवी. गुरुकुल-ऋषी परंपरा पुन्हा सुरू व्हायला हवी. कॉंन्व्हेंटमधील आपल्या कार्ट्यांना गुरुकुलात पाठवायला हवं(पण गुरुकुल म्हणजे केवळ वेद घोकून घेणारी रहाता कमा नयेत. त्यात ज्ञान-विज्ञान, कृषी, स्व/राष्ट्र संरक्षण विद्याही मिळायला हव्यात.